UFUNGUZI WA MAADHIMISHO YA AWAMU YA 4 YA WIKI YA VIWANDA KWA NCHI ZA SADC

Faida
za ushiriki wa Tanzania SADC

Sera ya Taifa ya Biashara ya Tanzania
inaainisha kuwa miongoni mwa nyenzo zake kuu za ukuzaji na uendelezaji mauzo
nje ni mtangamano wa kikanda. Nyenzo nyingine katika muktadha huu ni
ushirikiano kati ya Tanzania na nchi nyingine mojamoja  na Mikataba ya Shirika la Biashara Duniani
(WTO Agreements).

Kimsingi, nyenzo hizo tatu, ikiwamo ile
ya mtangamano wa kikanda, hujumuisha kuondolewa vikwazo vya kiforodha na
visivyo vya kiforodha miongoni mwa nchi husika jambo ambalo huhamasisha
uzalishaji, ufanyaji biashara na uwekezaji kwa jumla.

Kwa kutambua dhana hiyo, takriban nchi
zote za SADC ziliondoleana ushuru wa forodha ilipofika mwaka 2012, isipokuwa
kwa bidhaa chache zilizoonekana nyeti katika mapato ya kodi na ulinzi wa
viwanda vichanga ambazo ushuru wa forodha uliondolewa taratibu hadi kufikia
zero hivi sasa.

Sambamba na kuondoa vikwazo vya
kiforodha miongoni mwa nchi wanachama, hatua zimechukuliwa pia kuondoa vikwazo
visivyo vya kiforodha. Kwa mfano, taratibu za kiforodha zimerahisishwa ikiwamo
uanzishwaji wa vituo vya forodha vya pamoja (one stop border posts) kama kile
kilichopo Tunduma; mpakani mwa Tanzania na Zambia.

Hatua hiyo imeifaidisha Tanzania
kibiashara. Mathalan, takwimu za sekretarieti ya SADC zinaonyesha kuwa mauzo ya
Tanzania katika Jumuiya yaliongezeka kwa zaidi ya maradufu, kutoka Dola za
Marekani 432 milioni kwa mwaka 2007 hadi Dola 1,013 milioni mwaka 2016. Aidha,
takwimu za Benki Kuu ya Tanzania (BoT) zinaonesha kuwa Tanzania imeendelea kuwa
na urari chanyA+ wa biashara kati yake na SADC, ikimaanisha kuwa mauzo yake ni
makubwa kuliko ununuzi.

Vilevile, Bohari Kuu ya Dawa (MSD)
imeingia mkataba na SADC wa kuuza na kusambaza dawa, vifaa tiba na vifaa vya
maabara katika nchi zote 16 wanachama. Fursa hii inatoa mwanya pia wa kuvutia
uwekezaji katika sekta hii jambo ambalo litachangia uendelezaji viwanda na
teknolojia nchini katika tasnia ya dawa, vifaa tiba na maabara.

Hotuba ya Dr Stergomena Lawrence Tax - UFUNGUZI WA MAADHIMISHO YA AWAMU...

Mtangamano
wa nchi za SADC

Chimbuko la SADC ni mapambano dhidi ya
ubaguzi wa rangi na utawala wa mabavu wa makaburu nchini Afrika Kusini.
Mapambano hayo yaliongozwa na Kundi la Nchi za Mstari wa Mbele (Frontline
States) lililoanzishwa mwaka 1970, Tanzania ikiwa taifa kiongozi wa kundi hilo.

Nchi nyingine zilikuwa Angola,
Botswana, Lesotho, Msumbiji, Swaziland-Hivi sasa inaitwa Eswatini) na Zambia
iliyojiunga miaka 10 baadaye.

Tanzania ilichukua jukumu la uongozi wa
mapambano Kusini mwa Afrika kutokana na ukweli kwamba, nchi nyingi zilizounda
Kundi la Nchi za Mstari wa Mbele, kijiografia, kiuchumi na kijeshi hazingeweza
kuhimili vishindo vya serikali ya kibaguzi na mabavu ya Afrika Kusini bila
ushiriki wa dhati na makini wa Tanzania.

Baadaye kundi hilo lilijizatiti zaidi
kwa kuanzisha Jukwaa la Kuratibu harakati hizo SADC ili kujenga uwezo wa
kujitegemea kiuchumi na hatimaye kujigeuza tena kuwa Jumuiya ya Maendeleo
Kusini mwa Afrika (SADC). Kwa mantiki hiyo, SADC ya sasa na siku zijazo dhima
yake kuu ni maendeleo na ustawi wa jamii miongoni mwa nchi wanachama.

Kinadharia, Mtangamano wa Kikanda
(Regional Integration) una hatua tano, ambazo ni

i.              
Eneo
huru la biashara,

ii.            
Umoja
wa forodha,

iii.          
Soko
la pamoja,

iv.           
Umoja
wa kiuchumi na

v.             
Umoja
wa kisiasa.

Utekelezaji wa hatua hizo za mtangamano
hutofautiana kulimgana na hali ya kiuchumi, kijamii na kisiasa ya nchi
washiriki.

Dhamira ya nchi za SADC ilikuwa
kuifikia hatua ya

i.              
Eneo
huru la biashara ifikapo mwaka 2008, ikifuatiwa na

ii.            
Umoja
wa forodha (2010), kisha

iii.          
Soko
la pamoja (2015),

iv.           
Umoja
wa fedha (2016) na hatimaye

v.             
Sarafu
moja mwaka 2018.

Hali halisi ya utekelezaji inaonyesha
kuwa SADC iko hatua ya kwanza sawia na utekelezaji wa baadhi ya vipengele vya
hatua ya pili ya Umoja wa forodha. Kwa mfano, uondoaji wa viza kwa wasafiri wa
nchi wanachama.